Dış ticaretin dilini konuşun.

Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla takip eden ve sonuçlandıran, Ticaret Bakanlığı'nca gümrük müşavirliği izin belgesi verilmiş serbest meslek mensubudur. Gümrük müşavirleri her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilir.

Gümrük müşaviri olabilmek için; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, ilgili alanlarda (hukuk, iktisat, maliye, işletme, uluslararası ticaret, kamu yönetimi vb.) en az lisans mezunu olmak, belirli süre gümrük müşavir yardımcılığı yapmak ve Bakanlıkça yapılan sınavda başarılı olmak gibi koşullar aranır. Ayrıntılar 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği'nde düzenlenir.

Vergi kimlik numarasına sahip her gerçek ve tüzel kişi ithalat yapabilir. Bazı özel durumlarda (kitap ve yayınlar, özel anlaşmalara dayalı ithalat gibi) vergi numarası şartı aranmayabilir.

İhracat yapabilmek için ise ihraç edilecek ürüne göre ilgili ihracatçı birliğine üye olmak gerekir. Gerçek usulde vergilendirilen tacirler, üretim yapan ve odaya kayıtlı esnaf ve sanatkârlar ile ortak girişimler ihracat yapabilir.

BTB, başvuru sahibinin yazılı talebi üzerine Ticaret Bakanlığı (Gümrükler Genel Müdürlüğü) tarafından verilen ve eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki sınıflandırmasına ilişkin idari karardır. Başvuru yalnızca bir kalem eşya için yapılır.

BTB, gümrük idarelerini yalnızca hak sahibine karşı ve bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak işlemler için bağlar. Hak sahibi, beyan ettiği eşyanın BTB'de tanımlanan eşyayla her bakımdan uyumlu olduğunu kanıtlamalıdır. BTB veriliş tarihinden itibaren altı yıl, bağlayıcı menşe bilgisi (BMB) ise üç yıl geçerlidir.

Beyanname tescil edildiğinde gümrük sistemi, risk kriterlerine göre kontrolün türünü ve görevli memuru otomatik olarak belirler. Seçim kriterleri sürekli güncellenir:

• Kırmızı hat: belge kontrolü ile birlikte eşyanın fiziki muayenesi yapılır.
• Sarı hat: fiziki muayene yapılmaz; beyanname ve eklerinin doğruluğu ve uyumu kontrol edilir.
• Mavi hat: eşya, beyan ve belgeler sonradan kontrol edilir.
• Yeşil hat: belge kontrolü veya fiziki muayene yapılmaz.

A.TR dolaşım belgesi, Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımdaki sanayi ürünlerinin gümrük vergisi muafiyetinden yararlanmasını sağlar. Menşe değil, serbest dolaşım belgesidir.

EUR.1 (ve EUR-MED) dolaşım sertifikası ise serbest ticaret anlaşmaları kapsamında taraf ülke menşeli ürünlerin tavizli vergiden yararlanmasını sağlayan bir tercihli menşe belgesidir. Tarım ürünleri ve AKÇT ürünlerinde AB ile ticarette de EUR.1 kullanılır.

Menşe, eşyanın ekonomik milliyetidir. Gümrük vergilerinin hesaplanması, ticaret politikası önlemlerinin (gözetim, korunma, miktar kısıtlaması, anti-damping vb.) uygulanması ve dış ticaret istatistikleri menşe ülkeye göre belirlenir.

Tümüyle bir ülkede elde edilen eşya o ülke menşelidir: o ülkede çıkarılan madenler, toplanan bitkisel ürünler, doğup yetiştirilen hayvanlar, avlanan balıklar ve bunlardan elde edilen ürünler gibi. Birden fazla ülkede üretilen eşyada ise son esaslı işçiliğin yapıldığı ülke esas alınır; tercihli ticarette anlaşmalardaki menşe kuralları uygulanır.

Kota, belirli bir dönemde ithalatına izin verilen eşyanın miktarını ve/veya değerini sınırlar. Tarife kontenjanı ise belirli bir miktara kadar indirimli veya sıfır vergiyle ithalata imkân tanır.

Gözetim, bir ürünün ithalatının yerli üreticiye zarar verecek ölçüde artması hâlinde ithalatın izlenmesine yönelik bir uygulamadır; miktar sınırı yoktur ancak gözetim belgesi gerekebilir. Güncel listeler Ticaret Bakanlığı İthalat sayfasında yayımlanır.

YYS, uluslararası "Authorised Economic Operator (AEO)" uygulamasının Türkiye'deki karşılığıdır. Mali yeterlilik, kayıt düzeni, güvenlik ve emniyet gibi kriterleri karşılayan firmalara; daha az fiziki ve belge kontrolü, öncelikli işlem, izinli gönderici/alıcı uygulamaları ve teminat kolaylıkları gibi avantajlar sağlar.

Daha önce yaygın olarak kullanılan Onaylanmış Kişi Statüsü da yürürlüktedir; ancak aynı firmaya iki statü birlikte verilmez. Başvuru öncesinde süreçlerinizin ön denetimden geçirilmesi başarı şansını belirgin biçimde artırır.

Teminat gerektiren birden fazla işlem için her seferinde ayrı teminat vermek yerine, tek bir teminat mektubuyla ve verilen tutardan düşüm yapılmaksızın işlem yapılabilmesini sağlayan sistemdir. Yetkilendirilmiş yükümlü ve onaylanmış kişi statüsü sahipleri belirli koşullarla bu sistemden yararlanabilir. Teminat tutarı ve güncelleme süreleri ilgili gümrük genel tebliğlerinde düzenlenir.

Dahilde işleme rejimi kapsamında elde edilen ürünlerin, Türkiye'nin taraf olduğu tercihli anlaşmalar çerçevesinde tavizli vergiden yararlanabilmesi için, bünyelerine giren serbest dolaşımda olmayan eşyanın vergilerinin ödenmesi gerekebilir. Bu durumda ithal girdilerin vergileri, ihracat beyannamesinin tescil tarihindeki oranlar üzerinden hesaplanır ve tahsil edilir.

ATA karnesi; fuar ve sergi eşyası, ticari numune, mesleki teçhizat ve benzeri eşyanın ATA sözleşmesine taraf ülkelere gümrük vergisi ödenmeden geçici olarak götürülmesini sağlayan, teminat yerine geçen ve beyanname olarak kabul edilen uluslararası bir gümrük belgesidir.

• Verildiği tarihten itibaren bir yıl geçerlidir.
• 80'i aşkın ülke ve gümrük bölgesinde kullanılır.
• Türkiye'de TOBB tarafından yetkilendirilen ticaret ve sanayi odalarından alınır.

AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), AB'ye ithal edilen belirli ürünlerin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonlarını fiyatlandırır. 1 Ocak 2026 itibarıyla geçiş dönemi sona erdi ve kesin döneme geçildi: AB'deki yetkili beyan sahipleri, ithal ettikleri ürünlerin gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikası satın almakla yükümlü.

• Kapsam: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik.
• Ürün bazında yıllık toplam ithalatı 50 tonun altında kalan ithalatçılar için muafiyet eşiği uygulanır.
• Türk ihracatçılardan doğrulanmış emisyon verisi talep edilir; bu veri artık ihracat sürecinin olağan bir parçası.

Güncel uygulama esasları için Ticaret Bakanlığı duyurularını takip edin; ürünlerinizin kapsamda olup olmadığını birlikte değerlendirelim.

Incoterms® 2020'de 11 terim bulunur: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP (her taşıma şekli için) ve FAS, FOB, CFR, CIF (deniz ve iç su yolu için). Başlıca değişiklikler:

• DAT kaldırıldı, yerine boşaltılmış teslimi ifade eden DPU geldi.
• CIP'te satıcının yaptıracağı sigorta asgari kapsamdan (ICC C) geniş kapsama (ICC A) yükseltildi.
• FCA'da taraflar, bordo kayıtlı konşimento düzenlenmesi konusunda anlaşabilir.
• Incoterms 2000'deki DAF, DES, DEQ ve DDU terimleri 2010'dan beri kullanılmamaktadır.

Etkileşimli Incoterms aracını açın →